Je hebt lekker gereden en je haalt het zadel eraf en grote kans dat je een bezwete rug ziet van je paard. Wanneer is zweten gewoon normaal? En wanneer moet je beter opletten? Want zweten hoort bij een paard dat zich inspant. Het is een belangrijk onderdeel van de manier waarop een paard zijn lichaamstemperatuur regelt. Tegelijkertijd kan de manier waarop een paard zweet onder het zadel je ook iets vertellen over de drukverdeling en de pasvorm van je zadel. En precies daarom is het interessant om na iedere training even naar zijn of haar rug te kijken.
Zweten is niet meteen iets om je zorgen over te maken
Een paard dat tijdens het rijden zweet, doet in principe precies wat zijn lichaam moet doen. Tijdens inspanning produceert het lichaam warmte. Zweten helpt die warmte af te voeren. Hoe hard je paard werkt, hoe warm het buiten is, hoe lang je traint, de conditie van je paard, zijn vacht en verschillende andere omstandigheden hebben invloed op hoeveel hij zweet.
Een paard dat na een stevige training flink bezweet is, hoeft dus helemaal geen probleem te hebben. Sterker nog: helemaal niet zweten tijdens zware inspanning kan juist opmerkelijk zijn. Maar er is wel een verschil tussen normaal zweten door inspanning en een rug waarop het zweetpatroon opvallend verandert.
Waarom zweet je paard onder het zadel anders?
Dat is eigenlijk best logisch. Een groot deel van het paardenlichaam staat tijdens het rijden in contact met het zadel en zadeldek. Daardoor zijn luchtcirculatie, beweging en wrijving anders dan op bijvoorbeeld de hals. De hals en flanken hebben veel meer vrije ruimte om warmte kwijt te raken. Onder het zadel ligt dat natuurlijk anders. Onderzoek naar zadelpasvorm laat zien dat droge plekken onder het zadel kunnen samenhangen met verhoogde lokale druk. Door druk kan de doorbloeding van het betreffende gebied veranderen, waardoor de normale zweetproductie daar vermindert.
Droge plekken
Er bestaat nogal wat discussie over droge plekken.
Je ziet bijvoorbeeld na een training een droog gebied aan weerszijden van de schoft en denkt misschien: mijn paard zweet daar gewoon niet.
Dat kan. Een gelijkmatig zweetpatroon onder een goed passend zadel is over het algemeen wat je wilt zien. Een opvallend plaatselijk droog gebied, zeker wanneer dit iedere training op dezelfde plek terugkomt, kan wijzen op geconcentreerde druk en is daarom een reden om de pasvorm van je zadel opnieuw te laten beoordelen.
Kijk daarom niet naar één rit, maar naar het patroon.
Is het iedere keer hetzelfde? Zit het precies op dezelfde plek? Zie je daarnaast schuurplekken, haren die anders liggen, zwelling, warmte of gevoeligheid?
En zweten op de rug is op zichzelf niet slecht
Zweet op de paardenrug betekent niet automatisch dat je iets verkeerd doet.
Je paard beweegt. Zijn lichaam produceert warmte. Hij moet die warmte kwijt.
Het probleem ontstaat eerder wanneer zweet en vocht langdurig in combinatie komen met wrijving, vuil en druk. Een natte huid is gevoeliger voor irritatie. De combinatie van vocht en wrijving kan bijdragen aan huidproblemen en schuurplekken. Bij zadelwonden spelen zowel druk als vocht een rol.
Daarom wil je na het rijden eigenlijk maar één ding:
je paard zo snel mogelijk weer schoon, droog en comfortabel krijgen.
Wat kun je doen om overmatig zweten zoveel mogelijk te beperken?
Je kunt zweten niet voorkomen en moet je ook niet willen. Je kunt wel voorkomen dat je paard onnodig veel warmte opbouwt. Begin met de training zelf.
Pas de intensiteit aan de temperatuur en omstandigheden aan. Geef voldoende gelegenheid om tussendoor te herstellen en stap je paard na de training rustig uit.
Kijk daarnaast naar de conditie van je paard. Een paard dat niet gewend is aan intensieve arbeid zal anders reageren dan een goed getraind sportpaard.
En vergeet de omgeving niet. Een warme, vochtige zomerdag vraagt simpelweg iets anders van een paard dan een frisse ochtend in oktober.
De KNHS adviseert om een paard na het werk goed uit te stappen tot het droog is en zweetresten van de rug te verwijderen. Dat helpt om irritatie en schuurplekken bij een volgende training te voorkomen.
En dan je zadeldek
Want je paard mag zweten, maar wil je dat al dat zweet, haar en vuil iedere keer rechtstreeks in je mooiste zadeldek trekt? Waarschijnlijk niet.
Een zadeldek heeft tijdens een training behoorlijk wat te verduren. Het krijgt te maken met zweet, haren, stof en wrijving. En hoe intensiever je paard werkt, hoe meer vocht er uiteindelijk in het materiaal terechtkomt. Daarom is het logisch om je zadeldek niet alleen als een mooi accessoire te bekijken, maar ook als iets dat je goed moet onderhouden. Laat een bezweet zadeldek na het rijden altijd goed drogen. Hang het uit in plaats van het nat op te vouwen en weg te leggen.
Verwijder losse haren en vuil zodra het kan. En was het volgens de voorschriften.
Maar waarom zou je wachten tot je zadeldek doorweekt en versleten is?
Dat was precies de gedachte achter de Subliner. De Subliner is een dunne, ademende laag die je onder je normale zadeldek gebruikt. Niet om je paard ervan te weerhouden te zweten en ook zeker niet om een slecht passend zadel te “fixen”. Daar is de Subliner absoluut niet voor.
Het doel is veel eenvoudiger: een extra wasbare laag creëren die helpt om zweet, vuil en haren op te vangen voordat ze volledig in je mooie zadeldek terechtkomen.
Dat is vooral prettig wanneer je vaak rijdt, meerdere paarden rijdt of gewoon zuinig wilt zijn op je favoriete zadeldekken. Door dat de Subliner veel makkelijker te wassen is dan normale zadeldekken kan je op altijd voor een schone lage zorgen op de rug van je paard.
Mijn tip: kijk na iedere training even naar drie dingen
Maak er gewoon een gewoonte van.
1. Kijk naar je paard.
Is hij normaal bezweet voor de inspanning die hij heeft geleverd? Zijn er opvallende huidreacties of schuurplekken?
2. Kijk naar zijn rug.
Is het zweetpatroon redelijk gelijkmatig? Zie je terugkerende droge plekken of andere opvallende patronen?
3. Kijk naar je materiaal.
Hoe nat is je zadeldek? Waar zit het meeste zweet en vuil? En hoe ziet de onderkant eruit?
Dat kleine moment na het rijden kan je verrassend veel vertellen.
En zie je steeds dezelfde afwijkingen op de rug van je paard? Dan zou ik niet beginnen met een ander zadeldek. Ik zou beginnen met het zadel en de pasvorm te laten controleren door een deskundige zadelpasser. Een goed passend zadel moet de druk zo gelijkmatig mogelijk verdelen en voldoende ruimte rond de wervelkolom bieden. Pas daarna komt de vraag welk zadeldek je eronder legt.
Want zweten hoort bij een gezond, bewegend paard.
De kunst is niet om het zweten te stoppen. De kunst is om goed te leren kijken naar wat je paard je na iedere training laat zien en je materiaal daar slim op aan te passen.
